eenvoudig mediteren

Hoe flow te bereiken in een gesprek

18th May, 2011 - Posted by Robert van der Wielen - No Comments

Je kent vast wel van die gesprekken die voorbij gingen zonder dat je er erg in had. De tijd vloog, alles ging vanzelf, moeiteloos en vloeiend. Maar wat was eigenlijk jouw aandeel? Wat maakte precies dat het als vanzelf liep? Hoe kun je daarmee je voordeel doen in gesprekken die stroef verlopen en maar niet van de grond lijken te komen?

Van een vloeiend gesprek was sprake als de sprekers opgingen in het gesprek. Ik praat in de verleden tijd, want je afvragen tijdens een gesprek in ‘flow’ of je in flow bent, heeft abrupte verbreking van de betovering als gevolg. Hiermee is de eerste aanwijzing blootgelegd om in een gesmeerd gesprek te geraken, namelijk: laat elke vorm van analyse achterwege.

Zelfs de kwantummechanica bevestigt dit: het observeren van een object verandert het object. Alleen al door te kijken (erger nog: kritisch te kijken), beïnvloed je een gesprek. Om iets te observeren moet je enige afstand nemen tot het onderwerp. Je bent niet in staat om met je aandacht én in het gesprek te zitten én enige afstand te nemen. Dus de lichtste vorm van beschouwing tijdens het gesprek betekent onherroepelijk het gesprek verlaten.

Aan de buitenkant zal je gesprekspartner waarschijnlijk niets waarnemen van verdeelde aandacht. Hoe zou je immers kunnen zien waar iemand met zijn aandacht zit? Hierop beduchte sprekers zijn in staat een aandachtige houding aan de dag te leggen. Maar wees nou ‘ns eerlijk, hoe gladjes loopt een gesprek waarin je fingeert aandacht te hebben? Met horten en stoten moet je met vragen op de proppen komen om de ander aan de rol te houden.

En dan slaat de twijfel toe. Zou hij/zij het aan mij zien dat ik moeite heb met aandachtig te luisteren? Je vervalt dan in een intensieve vorm van analyse en is zicht op een gladlopend gesprek verkeken. Je mag dan hopen dat dat gevoel niet tijdens volgende gesprekken de kop opsteekt. Dan is je spontaniteit geblokkeerd.

Maar wees gerust, uiteraard gaat dit stukje juist over het vlottrekken van stokkende gesprekken en het bereiken van vanzelfsprekendheid. De term “vanzelf” geeft al aan dat die verdienste niet veroorzaakt wordt door een persoon of een bewuste inspanning, dat is nu juist wat roet in het eten gooit. Je vraagt je misschien af: hoe is een gesprek mogelijk zonder personen en inspanning? Dat zal ik verhelderen aan de hand van eenvoudige voorbeelden.

Als je een boek leest dan moet je je eerst over een paar drempels heenzetten. Is het de moeite waard om het te halen of te kopen? En zoveel bladzijdes! Heb ik daar wel de tijd voor? ‘t Zijn wel kleine lettertjes, en helemaal geen plaatjes! Eenmaal begonnen met lezen is het worstelen geblazen met de karakters. Maar wanneer je vertrouwd raakt met de verhaallijn die langzaam duidelijk voor je wordt, begint het te rollen. Bij sommige boeken verlies je je in de gebeurtenissen en wil je gewoon niet meer stoppen.

Waarbij je ook zo in vervoering kan raken is het spelen van muziek. Ook hier liggen eerst wat drempels: notenlezen, de techniek van het instrument. Dan volgt een lange periode van eindeloos toonladders oefenen, akkoorden enz. Maar stel je even voor dat je dat allemaal al achter de rug hebt en je een leuk riedeltje speelt, dan is met anderen samenspelen een geweldige ervaring. In een ‘jam-sessie’ raak je op je mede-spelers ingespeeld en neemt de een na de ander ruimte om spontaan variaties aan te brengen. Je gaat helemaal op in het spel en je zweept elkaar op. Er ontstaan spannende stukjes, voor je het weet is een nieuwe compositie geboren.

 Als je op deze twee voorbeelden terugkijkt stel je achteraf vast dat er ergens een moment was waarop je ‘erin opging’. “Jij” deed even niet mee. Er was flow.

Tijdens je acties is het ongewenst om je bezig te houden met of het nu al spontaan gaat of niet. Er is OVERGAVE nodig. Net zoals je bij het in slaap vallen je niet afvraagt: ‘val ik al, val ik al?’ Nee, je zoekt een lekker plekje, je ontspant je en laat het gebeuren.

Deze toestand voelt als een paradox. je doet iets, maar niet bewust. Dat wil zeggen, op dat specifieke moment. Want van te voren moet je wel degelijk alles in touw brengen om het op de rails zetten. Je dient de situatie te creëren waarin je het mogelijk maakt. Het feitelijke gebeuren moet je ‘overlaten’. Daarop moet je vertrouwen hebben. Dat moment waar je er in opgaat, komt dan vanzelf.

Het resultaat is dat het vanzelf en moeiteloos loopt. Tijdens flow in een gesprek komen de juiste vragen en antwoorden uit het onbewuste en reageer je als in een dans op je gesprekspartner. Een belangrijk punt is nog hoe je die juiste reacties, antwoorden en vragen erin krijgt.

Om technieken (open vragen, parafraseren, empathie, provocatie) erin te krijgen moet je oefenen, oefenen. In het begin gaat dat onwennig, met een vreemd, gekunsteld gevoel. Maar uiteindelijk ben je in staat om zonder schaamte te zeggen: “wat zie jij er leuk uit vandaag!” “Ik hou van je” “sorry” “ik ben OK” “ik creëer vloeiende gesprekken”, wat er precies op het juiste moment uit komt.

Voor een ander aspect van een soepel gesprek geldt niet zozeer dat je droog moet trainen, maar dat je jouw meest natuurlijke reactie niet tegenhoudt. Kennelijk is er iets in ons wat eigenwijs genoeg is om woorden in te slikken, om toch een blad voor de mond te nemen. Nee, voor een gesmeerd gesprek is een woordenstroom nodig, een spraakwaterval als de situatie erom vraagt. Je stort je hart uit en dat lucht op.

Flow is energie genererende ervaring. Het is belonend. Het is een toestand waarbij gevoelens, verlangen, gedachten in harmonie zijn. Op een hoger niveau ben je ook als gesprekspartners tot elkaar gekomen en dan is echte communicatie mogelijk. Gesprekken gaan dan om de interactie, niet om de afzonderlijke deelnemers.

Voel je je al genoeg geprikkeld om meer over flow te weten en te ervaren?

Meld je aan voor de bijeenkomst op 7 juni.

Hartelijke groet,

Robert van der Wielen